Xây sân mới Hàng Đẫy: Đất công ưu tiên mục đích công

Giao đất công cho DN tư nhân đầu tư, khai thác phải xác định rõ mục đích cũng như trách nhiệm, nghĩa vụ của nhà đầu tư với dự án, xã hội.

UBND TP Hà Nội vừa xin cơ chế đặc thù kêu gọi đầu tư xây dựng tổ hợp thể thao Hàng Đẫy với tổng diện tích hơn 32.000 m2 được lấy của sân vận động Hàng Đẫy và khu phụ cận (nhà thi đấu Trịnh Hoài Đức và khu đất của Sở Kế hoạch Đầu tư).

Trong đó dự kiến, diện tích xây sân vận động hơn 23.000 m2; khu nhà thi đấu gần 7.000 m2; 1.700 m2 trụ sở của Sở Kế hoạch đầu tư dự kiến làm tòa nhà văn phòng. Tổng mức đầu tư dự kiến là hơn 6.300 tỷ đồng.

Hà Nội đề xuất được giao chỉ định cho Công ty cổ phần Tập đoàn T&T (của Bầu Hiển), đổi lại T&T được khai thác, vận hành sân vận động 50 năm.

Bình luận về chủ trương trên, ĐBQH Hoàng Văn Cường đồng tình xây mới sân Hàng Đẫy nhưng cũng cho rằng phải làm rõ mục đích sử dụng cũng như trách nhiệm và hiệu quả khai thác dự án trong tương lai. 

Xay san moi Hang Day: Dat cong uu tien muc dich cong

Phối cảnh tổ hợp thể thao gồm: sân vận động Hàng Đẫy, nhà thi đấu và tòa nhà văn phòng. Ảnh minh họa

Trước hết, vị ĐBQH đoàn Hà Nội cho rằng, chủ trương đồng bộ hóa quản lý, khai thác, sử dụng hạ tầng, kỹ thuật cho một khu văn hóa – thể thao là chủ trương đúng đắn, cần được khuyến khích.

Một hệ thống hạ tầng liên thông, kết nối với nhau sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong công tác vận hành, quản lý, góp phần làm gia tăng giá trị khai thác cũng như gia tăng hiệu quả cho dự án cũng như tăng nguồn thu cho địa phương.

Như vậy, ở đây dự án không chỉ là một công trình hạ tầng kỹ thuật về văn hóa – thể thao đơn thuần mà còn có khả năng cung cấp tại chỗ các dịch vụ khác từ việc kết hợp khai thác các công trình ngầm, nhà văn phòng, các dịch vụ tiện ích khác thuộc tổ hợp dự án.

Nói cách khác, dự án vừa là một công trình phục vụ mục đích công cộng, phục vụ cộng đồng nhưng cũng đồng thời có khả năng khai thác, kinh doanh để tạo nguồn thu, giúp bù đắp kinh phí đầu tư cũng như tạo ra nguồn lực phục vụ công tác duy tu, bảo dưỡng, vận hành dự án trong tương lai.

Đứng về mặt xã hội, người dân đều kỳ vọng sẽ có được một công trình văn hóa, thể thao để phục vụ cộng đồng nhưng vẫn bảo đảm được chất lượng dịch vụ tốt, kỹ thuật hiện đại.

‘Xét từ góc độ này, chủ trương huy động vốn xã hội hóa để xây dựng tổ hợp dự án văn hóa, thể thao tại SVĐ Hàng Đẫy là cần thiết, nên khuyến khích. Sự tham gia của nhà đầu tư tư nhân sẽ giúp Hà Nội giải quyết được những khó khăn về nguồn vốn ở thời điểm hiện tại; công trình có mục đích kinh doanh dịch vụ do tư nhân đầu tư và vận hành sẽ có chất lượng tốt hơn.

Như vậy, không tốn tiền ngân sách để đầu tư nhưng vẫn có được một tổ hợp công trình dịch vụ công cộng hiện đại, đồng bộ, chất lượng dịch vụ tốt và hiệu quả khai thác cao, nên đây là phương thức lựa chọn đầu tư của dự án một cách tốt nhất’, vị ĐB chia sẻ.

Tuy nhiên, khẳng định ủng hộ về mặt chủ trương song vị ĐB đoàn Hà Nội lại không mấy đồng thuận với đề xuất xin giao trực tiếp dự án cho nhà đầu tư xây dựng, vận hành, khai thác dự án trong thời gian 50 năm, theo phương thức chỉ định trực tiếp không qua đấu thầu.

Ông Cường cho rằng, do hệ thống luật pháp trong quản lý hợp đồng Xây dựng – Vận hành – Chuyển giao (BOT) tới nay chưa thật sự hoàn thiện, còn nhiều vấn đề bất cập, song đã có những quy định mang tính buộc trong việc lựa chọn nhà đầu tư phải là những nhà đầu tư có năng lực, có tiềm năng kinh tế, có kinh nghiệm thi công để bảo đảm chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả cho dự án tránh những sai phạm xảy ra như thời gian vừa qua.

Đặc biệt, việc chỉ định thầu cho chính nhà đầu tư lập đề xuất dự án là nguyên nhân căn bản của nhiều hạn chế, tiêu cực đang bị xã hội lên án, phản ứng đối với các dự án BOT, BT như:

Giá công trình không sát thực tế thường đội vốn lên nhiều lần để dùng chính dự án vay vốn ngân hàng, nhà đầu tư không cần bỏ vốn những vẫn thu được lời, năng lực nhà đầu tư không đảm bảo, dẫn đến chất lượng công trình kém, lợi dụng các cơ sở hạ tầng sẵn có để khai thác kinh doanh không đúng mục đích, biến công trình cung cấp các dịch vụ công cộng thành công trình kinh doanh của tư nhân…

Vì lẽ đó, ông Hoàng Văn Cường đề xuất, phải rà soát lại những quy định pháp lý để xác định tiêu chí lựa chọn dự án thực hiện theo hình thức hợp tác công – tư và chỉ định thầu có phù hợp không? Việc rà soát phải làm ngay từ khâu ‘thiết kế dự án’, phải lấy ý kiến rộng rãi của người dân trước khi thực hiện kêu gọi đầu tư.

Để việc thực hiện dự án bảo đảm khách quan, minh bạch, hiệu quả, nhận được sự đồng thuận của người dân và cũng chính là cơ sở để đảm bảo cho hoạt động kinh doanh của nhà đầu tư không gặp phải các phản ứng trái chiều của xã hội như các dự án BOT giao thông trong thời gian qua, Đại biểu Cường khuyến nghị Hà Nội nên thực hiện theo các bước sau:

Thứ nhất, đây là dự án có quy mô lớn, có mục tiêu chính là tổ chức các hoạt động thể thao, văn hóa mang tính phục vụ cộng đồng lại vừa kết hợp khai thác kinh doanh, do đó, đầu tiên Hà Nội cần thực hiện là phải đưa ra được đầu bài rõ ràng.

Trong đó phải thể hiện rõ ý phương án quy hoạch tổng thể, cũng như xác định rõ quy mô, công năng, mục tiêu, mục đích hoạt động của từng hạng mục công trình trong dự án là gì, những giới hạn tối thiểu về tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng dịch vụ kèm theo đó là giới hạn trần tối đa về mức giá khi cung cấp dịch vụ cho cộng đồng, công bố rộng rãi lấy ý kiến của các cơ quan chuyên môn, các nhà khoa học và ý kiến cộng đồng sau đó mới thực hiện kêu gọi nhà đầu tư tham gia.

Việc công khai đề án phác thảo là tránh tình trạng lợi dụng kẽ hở pháp lý, lợi dụng quy hoạch làm sai lệch mục tiêu, mục đích hoạt động của dự án để trục lợi nhưng cũng đồng thời tạo sự đồng thuận từ dư luận, từ người dân, giúp nhà đầu tư chân chính yên tâm đầu tư lâu dài khi thực hiện đầu tư vào dự án.

Khi có được phương án đầu tư cụ thể, đã xác định rõ các công năng, quy mô sử dụng và nguồn thu dự tính sau khi dự án đưa vào hoạt động sẽ xác định được tổng mức đầu tư cũng như định ra mức phí sử dụng với các dịch vụ tại tổ hợp dự án trên như thế nào là hợp lý?

Trên cơ sở đó mới xác định được thời gian thu hồi vốn cho nhà đầu tư là 30 năm hay 50 năm sẽ hợp lý?

Nên nhớ, đất công phải ưu tiên phục vụ mục đích công, do đó, đối tượng phục vụ là những người có nhu cầu vận động, tập luyện, phải hướng tới việc đáp ứng nhu cầu của đông đảo cộng đồng, phải tạo cơ hội để không phân biệt người có nhiều tiền hay có ít tiền đều có khả năng và cơ hội tiếp cận dịch vụ.

Vì thế, cơ chế xác định giá dịch vụ cũng phải được xác định trước trong đề án kêu gọi đầu tư và đưa vào hợp đồng, không phải nhà đầu tư muốn định ra mức giá nào cũng được, muốn thu bao nhiêu cũng được.

Đề án kêu gọi đầu tư có thể do Thành phố thuê cơ quan tư vấn độc lập thiết kế hoặc do chính các nhà đầu tư có nguyện vọng được tham gia đầu tư thiết kế và đề xuất.

Tuy nhiên Đề án cần phải được các cơ quan chuyên môn độc lập thẩm định, đánh giá và cung cấp các thông tin đầy đủ, đa chiều khi lấy ý kiến nhân dân và kêu gọi các nhà đâu tư quan tâm đóng góp ý kiến.

Sau khi thu nhận các ý kiến đóng góp, Đề án phải được chỉnh sửa và thông qua các cấp phê duyệt chủ trương đầu tư chính thức để kêu gọi đầu tư.

‘Hà Nội cần đấu thầu minh bạch xây sân Hàng Đẫy’

Thứ hai, sau khi có chủ trương đầu tư được chấp nhận với các phương án quy hoạch tổng thể và, mục tiêu được xác định cụ thể như vậy, bước tiếp theo là công bố công khai, kêu gọi nhà đầu tư đề xuất các phương án đầu tư.

Nhà đầu tư nào đề xuất được phương án thể hiện rõ năng lực vượt trội, có trình độ kỹ thuật và công nghệ cao hơn, đề xuất tạo dựng được công trình hiện đại và đồng bộ hơn, chất lượng các dịch vụ cung cấp và giá dịch vụ phù hợp hơn… sẽ được lựa chọn trở thành nhà đầu tư thực hiện dự án và dự án đầu tư đề xuất sẽ được phê duyệt trở thành dự án đầu tư chính thức.

Chỉ tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư một cách công khai rộng rãi mới chọn được nhà đầu tư có năng lục và kinh nghiệm đầu tư tốt nhất, đề xuất được công trình hiện đại và tiện ích tốt nhất đồng thời mang lại dịch vụ cho cộng đồng tốt nhất với chi phí thấp.

Rất có thể, Đề án được công khai, lấy ý kiến rộng rãi nhưng không có nhà đầu tư thứ hai nào ngoài nhà đầu tư đã đề xuất Đề án tham gia, khi đó mới buộc phải thực hiện theo cơ chế, chỉ định cho nhà thầu duy nhất tham gia đấu thầu thực hiện dự án.

Mặc dù trong trường hợp này thực hiện theo cơ chế chỉ định nhưng nhà đầu tư được chỉ định vẫn buộc phải thực hiện đầy đủ, những cam kết và các ràng buộc như Đề án đã công bố và theo hợp đồng.

Để đảm bảo quyền lợi lâu dài cho nhà đầu tư tránh gặp phải các phiền phức như một số dự án BOT trước đây, đối với dự án này, Hà Nội nên thực hiện đầy đủ theo các bước nêu trên.

Cuối cùng, ông Cường nhấn mạnh, giao đất vàng, đất công cho một doanh nghiệp tư nhân đầu tư, khai thác, sử dụng phải xác định rõ mục đích cũng như trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của nhà đầu tư với dự án và xã hội.

Vì thế, kêu gọi đầu tư, xây dựng dự án nhưng mục đích cuối cùng dự án phải hướng tới là cung cấp được cho người dân một công trình văn hóa, thể thao chất lượng, phải góp phần phát triển thủ đô văn minh hiện đại, tránh tạo thêm những sức ép quá tải về hạ tầng khi đầu tư thêm các công trình mới với qui mô lớn.

Vũ Lan / baodatviet.vn